|
Marathon,
some 40 km (25 miles) east of Athens. Modern research has moved the date of
this landing to August from the traditional date in early September. The
size of the invading force is uncertain, with some estimates as high as
100,000 men. Probably there were about 20,000 men, including oarsmen and
cavalry. Marathon
was
chosen because it was sufficiently far from Athens for an orderly
disembarkation, and because the flat ground suited
the
Persian cavalry, which outmatched
the Greek
horse.
Hippias,
the former tyrant of Athens, accompanied the invaders. It was hoped that
his presence might inspire a coup by the conservative aristocrats of Athens
and bring about a bloodless surrender.
The rest
of Greece was cowed into neutrality. Even the Spartans, the foremost
military power in Greece, discovered a number of pressing religious rituals
which would keep them occupied for the duration of the crisis. Only
Plataea, a tiny
dependency of Athens, sent
reinforcements to the Athenian force which mustered before the plain of
Marathon, in an area called Vrana between the hills and the sea.
The Athenians had about 7,200 men.
They were mostly hoplites, a term which comes from the
hoplon,
the
large circular shield which they carried. Each shield also offered support
to the soldier on the shield bearer's left, allowing this man to use his
protected right arm to stab at the enemy with his principal weapon – the
long spear. The Persian infantry preferred the
bow, and were fearsomely adept with it. They fired from behind large wicker
shields which protected them from enemy bowfire, but were of doubtful value
against attacking infantry.
Miltiades, the Athenian leader, knew his enemy, for
he had once served in the Persian army. Now he had to convince a board of
ten fellow
generals that his plan of attack would succeed. Each general commanded for
one day in turn and, though they ceded that
command to Miltiades, he still waited until his allotted day before ordering
the attack. This delay was probably for
military rather than political reasons. To neutralize the superior Persian
cavalry the Athenians might have needed to bring up
abatis, spiky wooden
defenses, to guard their flanks. Or they
might have waited for the Persian cavalry to consume their available
supplies and be forced to go foraging. Or Datis, the Persian commander,
might have broken the deadlock by ordering a march on Athens.
The Athenians deployed most of
their strength on the wings, perhaps to buffer a cavalry thrust, or so that
they could extend their line to counter a Persian envelopment. This left the
centre dangerously weak, especially as the toughest of the Persian troops
were deployed against it.
The engagement
To minimize their exposure to enemy
bow fire, the
Athenians did something unprecedented for a hoplite army:
Most of
the Greek soldiers at Marathon were hoplites, their large circular shields
offering protection and support to soldiers on their left. Bronze statue.
|
Η είδηση ότι "έρχονται οι Πέρσες" μεταδόθηκε από τους πανικόβλητους Αθηναίους
που έτυχε να βρίσκονται στην Χαλκίδα, όταν η κατακτημένη Ερέτρια παραδόθηκε
στις φλόγες. Το αρχικό ερώτημα ήταν, πού θα αποβιβαζόταν ο στρατός του
εχθρού.
Μαζί με τους Πέρσες του Δάτι και του Αρταφέρνη, ερχόταν στην Αθήνα, έτοιμος
να αποκαταστήσει την τυραννίδα του, ο έκπτωτος Ιππίας. Κάποιοι θυμήθηκαν ότι
και ο πατερας του Ιππία, ο Πεισίστρατος, όταν για τρίτη φορα πριν από πάνω
μισό αιώνα κατέλαβε την εξουσία, από την Εύβοια ξεκίνησε κι΄αποβιβάστηκε
στον Μαραθώνα, όπου πλειοψηφούσαν οι πολιτικοί φίλοι του, οι "διάκριοι".
Και φιλοτυραννικοί υπήρχαν ακόμα στην Αττική. Επιπλέον ο στρατηγός Μιλτιάδης
γνώριζε τους αντιπάλους απο πρώτο χέρι και ήταν της γνώμης ότι θα
καταπτοηθούν, αν βρούν τους Αθηναίους απέναντι τους κι οχι να τους
περιμένουν στις εισόδους της πόλης.
Αποφάσισαν ότι στον
Μαραθώνα έπρεπε να περιμένουν τους Πέρσες και δεν είχαν άδικο. Έστειλαν τον
"ημεροδρόμο"
Φειδιππίδη* να ειδοποιήσει τους Σπαρτιάτες να σπεύσουν να
βοηθήσουν και πήγαν να παραταχθούν στον Μαραθώνα. Οι Πέρσες είχαν φθάσει
πρώτοι και συνέχιζαν αμέριμνοι την αποβίβαση τους από τα πλοία, όταν
καταπτοημένοι αντίκρυσαν τους Έλληνες να παρατάσσονται απέναντι τους σε
απόσταση ενός μιλίου. Ο Ιππίας είχε βεβαιώσει τους στρατηγούς Δάτι και
Αρταφέρνη ότι το πολύ να συναντούσαν κάποια αντίσταση στην Παλλήνη,
στρατιωτικά κατάλληλη γι΄αυτό περιοχή.
Απέναντι
τους οι Αθηναίοι παρέταξαν 10.000
οπλίτες και 8.000
ελαφρά οπλισμένους. Μαζί
τους παρατάχτηκαν και 1.000
Πλαταιείς. Στο Ελληνικό στρατόπεδο υπήρχε διαφωνία. Ο
Μιλτιάδης πρότεινε να επιτεθούν αμέσως ενώ άλλοι ήθελαν να περιμένουν τη
σπαρτιατική βοήθεια που όμως δεν φαινόταν. *Ο Φειδιππίδης
(έκανε την απόσταση, περίπου 219 χιλ. σε δύο μέρες) τους είχε βρεί να
προετοιμάζονται για την γιορτή των
Καρνείων που γινόταν αμέσως μετά την
πανσέληνο κι΄ακόμα η σελήνη ήταν εννέα ημερών. Δέν μπορούσαν είπαν να
εκστρατεύσουν πρίν απο τη γιορτή. Στον
Μαραθώνα οι μέρες περνούσαν με άκαρπες συζητήσεις. Έγινε ψηφοφορία
ανάμεσα στους στρατηγούς κι΄έβγαλε ισοψηφία. Σ΄αυτή την περίπτωση, θα
υπερίσχυε η γνώμη
του από τους εννέα άρχοντες πολέμαρχου. Ονομαζόταν Καλλίνικος και δήλωσε ότι είχε πεισθεί απο τα επιχειρήματα του Μιλτιάδη. Ο Αριστείδης, στρατηγός κι αυτός, πρότεινε να ανατεθεί στον
Μιλτιάδη η γενική αρχηγία αντί να εναλλάσονται κάθε μέρα, όπως όριζε ο
νόμος. Οι άλλοι δέχτηκαν.
Ο Αθηναίος στρατηγός Μιλτιάδης φοβόταν το περσκό ιππικό. Κάποια στιγμή,
μερικοί είδαν φωτεινά σήματα να έρχονται από την Πεντέλη καθώς κάποιος
άγνωστος καθρέφτιζε
τις αχτίνες του ήλιου στην ασπίδα του. Ταυτόχρονα στο
περσικό στρατόπεδο σημειώθηκε κίνηση. Τα άλογα φορτώνονταν στα πλοία και
ήταν φανερό πώς οι Πέρσες κάτι ετοίμαζαν. Κι έτσι ήταν. Τα σήματα από την
Πεντελη ήταν συμφωνημένο σύνθημα και ειδοποιούσαν τον Ιππία και
τους Πέρσες
ότι η Αθήνα ήταν αφύλακτη. Οι Πέρσες σκέφτηκαν να φορτώσουν το ιππικό στα
πλοία, να πάνε στο Φάληρο και να το βγάλουν εκεί, ενώ ταυτόχρονα θα ξεσπούσε
κίνημα των φιλοτυραννικών. *Ίωνες σκλάβοι
κωπηλάτες ειδοποίησαν τους Αθηναίους
με φωτεινά σήματα.
Κωπηλάτες στα περσικά πλοία
ήταν Ίωνες σκλάβοι. Πολλοί απο αυτούς είχαν πολεμήσει στο πλάι των Αθηναίων,
στην Ιωνική επανάσταση, όταν χρησιμοποιούσαν φωτεινά σήματα για να
συνεννοούνται μεταξύ τους στη μάχη. Τα χρησιμοποίησαν πάλι. Ο Μιλτιάδης έμαθε τι γινόταν, η ώρα της δράσης είχε φτάσει.
Παρέταξε τον στρατό του, 10.000 οπλίτες, 8.000 δούλοι 1.000
Πλαταιείς.
Απέναντι τους 44.000 κατά τους μετριότερους υπολογισμούς αντίπαλοι,
που όμως προέρχονταν από διαφορετικές χώρες, με διαφορετικές αντιλήψεις,
άσχετοι μεταξύ τους και τη συγκεκριμένη στιγμή, ανέτοιμοι για μάχη.
Ο Μιλτιάδης εξίσωσε το μέτωπο του
ελληνικού στρατού με το αντίστοιχο
μήκος του μετώπου των Περσών. Τοποθέτησε στο κέντρο του δύο φυλές
,
Αντιοχείς υπο τον Αριστείδη και
Λεοντείς του
Θεμιστοκλέους και με βάθος παράταξης τέσσερις
άνδρες κι άπλωσε τις άλλες δεξιά κι αριστερά με βάθος οκτώ άνδρες. Περίμενε
ώσπου να ολοκληρωθεί η επιβίβαση των αλόγων στα πλοία ώστε να μην έχει
αντίπαλο το περσικό ιππικό και διέταξε τροχάδην επίθεση. Ήθελε να καλυφθεί
όσο γινόταν πιο γρήγορα το ενάμισι χλμ. που τους χώριζε απο τον εχθρό, για
να μην υπάρξουν απώλειες απο τους τοξότες των Περσών.
Όσο
να καλυφθεί η απόσταση, ο περσικός στρατός συνήλθε από την έκπληξη και
παρατάχθηκε με τη συνηθισμένη του διάταξη, ενισχυμένο κέντρο, αδύνατα άκρα.
Οι Αθηναίοι
των άκρων τους παρέσυραν και τους ανάγκασαν σε οπισθοχώρηση. Οι Πέρσες του
κέντρου πίεσαν ασφυκτικά και απείλησαν με διάσπαση τις αθηναικές γραμμές.
Η
διάλυση των περσικών άκρων όμως επέτρεψε στους Αθηναίους να συγκλίνουν προς
το κέντρο πίσω από τις περσικές γραμμές. Προκειμένου να κυκλωθούν, οι Πέρσες
οπισθοχώρησαν άτακτα. Ξαφνικά στον κάμπο του Μαραθώνα, μια κωμικοτραγική
σκηνή εκτυλίχθηκε, περίπου 20.000 Έλληνες κυνηγούσαν να προλάβουν 44.000
εχθρούς που έτρεχαν πανικόβλητοι στα πλοία τους. Κανένας δεν είχε προβλέψει
μια τέτοια εξέλιξη κι έτσι δεν υπήρχε δεύτερη γραμμή άμυνας παρά μόνο το
τέλος της τρεχάλας εκει που άρχιζε η θάλασσα. Αναπόφευκτα, εκει
στάθηκαν οι Πέρσες κι αναγκάστηκαν να δώσουν μάχη σώμα με σώμα...
1 2 3
|